Scheda 10B1· 20 min

I gradi dell'aggettivo

Stopniowanie przymiotnika

Po tej karcie potrafisz porównać dwie osoby, rzeczy lub miejsca (Marco jest wyższy od Luki, Rzym jest mniej spokojny niż wieś), powiedzieć, co jest najlepsze lub najgorsze w grupie (najpiękniejsze miasto we Włoszech) oraz wyrazić bardzo wysoki stopień cechy (świetny, fatalny). To deskryptor QCER dla poziomu B1: „Potrafię opisywać i porównywać przedmioty, osoby oraz wydarzenia, uzasadniając krótko swoje opinie i preferencje”.

Milano è più grande di Bologna, ma Bologna è più tranquilla. Il caffè qui è buonissimo: è il migliore della città! E il tuo? Più dolce o meno dolce del mio?

Po włosku rzadko zmieniamy końcówkę przymiotnika, żeby go stopniować (jak polskie „wysoki → wyższy → najwyższy”). Zamiast tego dodajemy słówka: più (bardziej / -szy), meno (mniej), il/la più (naj-). To dobra wiadomość dla Polaków: nie trzeba uczyć się nowych form, wystarczy poznać kilka schematów. Uwaga jednak na pułapki: po włosku mówimy „più alto DI Marco”, a nie „od Marca” dosłownie, i mamy kilka ważnych form nieregularnych (migliore, peggiore, ottimo, pessimo).

1. Il comparativo: più, meno, (così) come

Przyjrzyj się zdaniom i zauważ wzorzec. Aby porównać dwie rzeczy, stawiamy przed przymiotnikiem słówko più (więcej / bardziej), meno (mniej) albo używamy konstrukcji równości. To jest comparativo (stopień wyższy). Schemat: podmiot + essere + più/meno + przymiotnik + di/che + druga rzecz. Trzy typy porównania: • maggioranza (przewaga): più … di/che → „bardziej / -szy niż” • minoranza (niedobór): meno … di/che → „mniej niż” • uguaglianza (równość): (così) … come / (tanto) … quanto → „tak … jak” Najważniejsza decyzja Polaka: DI czy CHE? Używamy di przed rzeczownikiem, zaimkiem lub imieniem (Marco è più alto di Luca). Używamy che, gdy porównujemy dwie cechy, dwa czasowniki, dwie liczby albo po przyimku (È più simpatico che intelligente; Leggo più che scrivo).

Trzy typy porównania
Typ (PL)	Konstrukcja	Przykład IT	Tłumaczenie
przewaga	più … di / che	Roma è più grande di Firenze.	Rzym jest większy od Florencji.
niedobór	meno … di / che	Questo film è meno noioso di quello.	Ten film jest mniej nudny niż tamten.
równość	(così) … come	Anna è (così) alta come me.	Anna jest tak wysoka jak ja.
równość	(tanto) … quanto	Lui è (tanto) gentile quanto te.	On jest tak miły jak ty.

Il treno è più veloce dell'autobus. — Pociąg jest szybszy od autobusu. (di + l'autobus → dell'autobus)
La casa nuova è meno cara di quella vecchia. — Nowy dom jest mniej drogi niż stary.
Marco è più simpatico che bello. — Marco jest bardziej sympatyczny niż ładny. (dwie cechy tej samej osoby → che)
Studiare è tanto importante quanto riposare. — Nauka jest tak samo ważna jak odpoczynek. (dwa czasowniki → quanto)

Skrót pamięciowy: DI przed jedną „nazwą” (rzeczownik / imię / zaimek), CHE przed wszystkim innym (druga cecha, czasownik, liczba, przyimek).

2. Il superlativo relativo: il più / il meno … di

Gdy wybieramy jeden element z grupy („naj- w jakimś zbiorze”), używamy superlativo relativo (stopień najwyższy względny). Schemat: rodzajnik określony + (rzeczownik) + più/meno + przymiotnik + di/tra. UWAGA — KOLEJNOŚĆ RODZAJNIKA: rodzajnik MUSI zgadzać się z rzeczownikiem w rodzaju i liczbie (il, la, i, le) i zwykle pojawia się dwa razy w typowej strukturze: la città più bella (dosł. „to miasto najbardziej piękne”). Po polsku „naj-” to jedno słowo, po włosku to rodzajnik + più. Po di/tra wskazujemy zbiór, w którym wybieramy: il più alto della classe (najwyższy w klasie). Uwaga na przyimek: tu polski „w klasie / we Włoszech” oddajemy przez di (della classe, d'Italia), a nie przez in.

Superlativo relativo — zgodność rodzajnika
Rodzaj/liczba	Forma	Przykład	Tłumaczenie
m. lp.	il più / il meno	il ragazzo più alto	najwyższy chłopak
ż. lp.	la più / la meno	la città più bella	najpiękniejsze miasto
m. lm.	i più / i meno	i libri più interessanti	najciekawsze książki
ż. lm.	le più / le meno	le case più care	najdroższe domy

Venezia è la città più romantica d'Italia. — Wenecja to najbardziej romantyczne miasto we Włoszech. („we Włoszech” → d'Italia (di), nie „in Italia”)
Luigi è lo studente meno puntuale della classe. — Luigi to najmniej punktualny uczeń w klasie.
Questi sono i vini più pregiati della regione. — To są najbardziej cenione wina w regionie.

Schemat do zapamiętania: il/la/i/le + (rzeczownik) + più/meno + przymiotnik + di + grupa. Rodzajnik na pierwszym miejscu i zawsze zgodny!

3. Il superlativo assoluto: -issimo / molto

Gdy chcemy powiedzieć, że cecha jest na bardzo wysokim poziomie, ale BEZ porównania z grupą, używamy superlativo assoluto (stopień najwyższy bezwzględny). Są dwa równoważne sposoby: 1) molto + przymiotnik: molto bello (bardzo ładny) — molto jest nieodmienne! 2) końcówka -issimo: odcinamy ostatnią samogłoskę i dodajemy -issimo/-issima/-issimi/-issime, które odmienia się przez rodzaj i liczbę: bello → bellissimo, cara → carissima, veloci → velocissimi. Polak często mówi „molto bellissimo” — to BŁĄD: wybierz JEDNO z dwóch (molto bello ALBO bellissimo, nigdy razem). Pamiętaj też o zmianach pisowni: simpatico → simpaticissimo (zachowujemy twardy dźwięk -c-), lungo → lunghissimo (h chroni dźwięk -g-).

Dwa sposoby na superlativo assoluto
Przymiotnik	z molto	z -issimo	Tłumaczenie
bello	molto bello	bellissimo	przepiękny
caro	molto caro	carissimo	bardzo drogi
facile	molto facile	facilissimo	bardzo łatwy
stanco	molto stanco	stanchissimo	bardzo zmęczony

Questo gelato è buonissimo! — Te lody są przepyszne!
La lezione è stata interessantissima. — Lekcja była bardzo interesująca.
Sono molto contento di vederti. — Bardzo się cieszę, że cię widzę. (molto jest nieodmienne: molto contento, molto contenta)

Jeden wzmacniacz na raz: ALBO molto, ALBO -issimo. „Molto bellissimo” nie istnieje.

4. Le forme irregolari: migliore, peggiore, ottimo, pessimo

Cztery przymiotniki mają obok form regularnych także formy nieregularne, których trzeba się nauczyć na pamięć (działają jak gotowe „chunki”). Dotyczy to buono i cattivo. • buono → comparativo: più buono LUB migliore (lepszy); superlativo relativo: il migliore (najlepszy); superlativo assoluto: buonissimo LUB ottimo (znakomity). • cattivo → comparativo: più cattivo LUB peggiore (gorszy); superlativo relativo: il peggiore (najgorszy); superlativo assoluto: cattivissimo LUB pessimo (fatalny). Formy migliore/peggiore są jak polskie „lepszy/gorszy” — częste i naturalne, używaj ich śmiało. W liczbie mnogiej: migliori, peggiori (migliore → i migliori amici). Formy ottimo i pessimo to już gotowe superlativy bezwzględne — NIE łączymy ich z più ani molto (NIE „più ottimo”).

Formy nieregularne
Stopień	buono (dobry)	cattivo (zły)
równy	buono	cattivo
wyższy	migliore (= più buono)	peggiore (= più cattivo)
najwyższy względny	il migliore	il peggiore
najwyższy bezwzględny	ottimo (= buonissimo)	pessimo (= cattivissimo)

Questo ristorante è migliore dell'altro. — Ta restauracja jest lepsza od tamtej.
È stata la peggiore giornata della mia vita. — To był najgorszy dzień mojego życia.
Ho un'idea ottima! — Mam znakomity pomysł! (ottima = bardzo dobra; bez più/molto)
Il film era pessimo, non te lo consiglio. — Film był fatalny, nie polecam ci go.

migliore = lepszy, peggiore = gorszy (jak po polsku). ottimo = super dobry, pessimo = super zły — i to są już superlativy, więc nie dodawaj do nich molto.

🇮🇹 La tua lingua ↔ italiano

„Niż / od” to po włosku DI lub CHE, nie zawsze to samo

Po polsku mówimy „wyższy OD Marka” lub „wyższy NIŻ Marek”. Po włosku przed imieniem/rzeczownikiem/zaimkiem zawsze stoi di (più alto di Marco), a che pojawia się tylko między dwiema cechami, czasownikami, liczbami lub po przyimku. Polak ma tendencję wstawiać wszędzie che — to typowy błąd.

Sei più gentile di me. — Jesteś milszy ode mnie.

Włoski nie odmienia przymiotnika — dodaje słówko

Polski stopniuje końcówkami i przedrostkami: wysoki → wyższy → najwyższy. Włoski w 95% przypadków zostawia przymiotnik bez zmian i dokłada più / il più: alto → più alto → il più alto. Nie próbuj „przerabiać” samego przymiotnika — to częsta nadprodukcja u Polaków.

alto → più alto → il più alto — wysoki → wyższy → najwyższy

„We Włoszech, w klasie” przy superlatywie to DI, nie IN

Przy superlativo relativo zbiór odniesienia oddajemy przez di: la più bella d'Italia, il migliore della classe. Polski „w / we” kusi do użycia in, ale tu jest błędne. To kolejny przykład zasady: włoski wyraża przyimkiem (di) to, co inaczej oddalibyśmy.

È il monumento più famoso del mondo. — To najsłynniejszy zabytek na świecie.

Errori frequenti

Marco è più alto che Luca. → Marco è più alto di Luca.

Przed imieniem/rzeczownikiem/zaimkiem używamy DI, nie che. Che porównuje dwie cechy lub czasowniki.

Questa torta è molto ottima. → Questa torta è ottima. / Questa torta è molto buona.

Nie łączymy molto z formą -issimo. Wybierz jeden wzmacniacz: molto buono ALBO buonissimo.

Napoli è la più grande città in Campania. → Napoli è la città più grande della Campania.

Zbiór po superlatywie wprowadzamy przez DI (d'Italia), nie in. Naturalny szyk: rzeczownik + più + przymiotnik.

Questa pizza è più buona, anzi è più ottima. → Questa pizza è migliore, anzi è ottima.

Ottimo to już superlativ („świetny”), nie dodajemy do niego più. „Lepszy” to migliore lub più buono.

Lei è tanto alta che me. → Lei è (tanto) alta quanto me.

W porównaniu równości używamy come lub quanto, nie che. Schematy: (così) … come, (tanto) … quanto.

Vocabolario

più— bardziej, -szy (więcej)

meno— mniej

il migliore— najlepszy

il peggiore— najgorszy

ottimo— znakomity, świetny

pessimo— fatalny, okropny

veloce— szybki

tranquillo— spokojny

caro— drogi (kosztowny)

interessante— interesujący, ciekawy

Chiedi a Nova

Non è chiaro qualcosa? Fai una domanda su questa scheda.