Scheda 13A2· 18 min

I pronomi personali complemento indiretto

Indirect object pronouns

Po tej karcie potrafisz powiedzieć KOMU coś robisz, dajesz, mówisz czy dzwonisz, bez powtarzania imienia: zamiast „Telefono a Marco. Scrivo a Marco” powiesz krótko „Gli telefono. Gli scrivo”. Nauczysz się zaimków mi, ti, gli, le, ci, vi, gli/loro (dopełnienie dalsze = komu? czemu?), użyjesz ich z ważnymi czasownikami dativo (piacere, telefonare, scrivere, regalare) oraz form mocnych a me, a te dla podkreślenia. To deskryptor QCER dla poziomu A2: „Potrafię porozumieć się w prostych, rutynowych sytuacjach wymagających bezpośredniej wymiany informacji na znane mi tematy” oraz „Potrafię opisać, co lubię, a czego nie”.

— Che cosa regali a Marco? — Gli regalo un libro. — E a Sara? — Le compro dei fiori. — A me piacciono i fiori! — Allora ti porto un mazzo anche a te. Ti telefono stasera, va bene?

Po polsku, żeby powiedzieć KOMU coś robimy, używamy celownika: „daję mu”, „dzwonię jej”, „mówię im”. Po włosku nie ma przypadków — tę funkcję pełni przyimek a (a Marco = Markowi) albo krótki zaimek dopełnienia dalszego (complemento indiretto). Te zaimki (mi, ti, gli, le, ci, vi, gli) odpowiadają na pytanie a chi? (komu?). Uwaga na różnicę z poprzednią kartą: dopełnienie BLIŻSZE (lo, la...) = kogo? co?, a dopełnienie DALSZE (gli, le...) = komu? czemu? Największe pułapki dla Polaka to: czasownik piacere (działa „odwrotnie”: mi piace = podoba MI się) oraz para gli (jemu) vs le (jej), które łatwo pomylić.

1. Che cosa sono: a chi? (komu?)

Przyjrzyj się rozmowie i zauważ, że pogrubione słówka zastępują wyrażenie z przyimkiem a + osoba (a Marco, a Sara). Dopełnienie dalsze to osoba, NA KORZYŚĆ której (lub w stronę której) idzie czynność — odpowiada na pytanie a chi? (komu?). Po polsku to celownik (Markowi, jej, nam). Po włosku zamiast końcówki przypadka mamy przyimek a + rzeczownik (regalo un libro a Marco) ALBO krótki zaimek, który zastępuje to wyrażenie: Gli regalo un libro. Kluczowa zasada szyku, taka sama jak przy dopełnieniu bliższym: zaimek atono (nieakcentowany) stoi BEZPOŚREDNIO PRZED odmienionym czasownikiem — nic nie wstawiamy między zaimek a czasownik: Ti scrivo, Le telefono. Dwie formy łatwo pomylić: gli = jemu (komu? mężczyźnie), le = jej (komu? kobiecie). Tu rodzaj odbiorcy jest decydujący.

Zaimki complemento indiretto (formy atone)
Osoba	Zaimek IT	Znaczenie PL	Przykład
1 lp.	mi	mi / mnie (komu?)	Mi scrivi? (Napiszesz do mnie?)
2 lp.	ti	ci / tobie	Ti telefono. (Zadzwonię do ciebie.)
3 lp. m.	gli	mu / jemu	Gli parlo. (Rozmawiam z nim / mówię mu.)
3 lp. ż.	le	jej	Le scrivo. (Piszę do niej.)
1 lm.	ci	nam	Ci regalano un libro. (Dają nam książkę.)
2 lm.	vi	wam	Vi mando una mail. (Wysyłam wam maila.)
3 lm.	gli / loro	im	Gli parlo. / Parlo loro. (Mówię im.)

— Che cosa regali a Marco? — Gli regalo un libro. — — Co dasz Markowi? — Daję mu książkę. (a Marco (m.) → gli)
— Scrivi a Sara? — Sì, le scrivo subito. — — Piszesz do Sary? — Tak, piszę do niej zaraz. (a Sara (ż.) → le)
Ti telefono stasera. — Zadzwonię do ciebie wieczorem. (telefonare a qualcuno → ti)
Ci hanno mandato un invito. — Wysłali nam zaproszenie. (a noi → ci)

Test: jeśli możesz dopisać przyimek a + osoba (telefono A Marco, scrivo A te), to jest dopełnienie DALSZE → gli, le, mi, ti... Pamiętaj parę: gli = jemu, le = jej.

2. Diretto vs indiretto: kogo? czy komu?

To najważniejsze rozróżnienie tej karty. Wiele czasowników łączy się z jednym lub drugim typem dopełnienia, a formy 3. osoby się RÓŻNIĄ: • Dopełnienie BLIŻSZE (karta 12): kogo? co? — BEZ przyimka. 3. osoba: lo (go), la (ją), li/le (ich). • Dopełnienie DALSZE (ta karta): komu? czemu? — z przyimkiem a. 3. osoba: gli (mu), le (jej), gli/loro (im). Porównaj: „Vedo Marco” (widzę Marka — kogo?) → Lo vedo. Ale: „Telefono a Marco” (dzwonię do Marka — komu?) → Gli telefono. Uwaga: po włosku niektóre czasowniki wymagają przyimka a tam, gdzie polski ma celownik bez przyimka, ale logika jest ta sama (komu?). Częste czasowniki z dativo: telefonare, scrivere, parlare, rispondere, dare, regalare, dire, chiedere, mandare, piacere.

Porównanie: complemento diretto vs indiretto
Pytanie	Typ	3. os. m.	3. os. ż.	3. os. lm.
kogo? co?	diretto (bliższe)	lo	la	li / le
komu? czemu?	indiretto (dalsze)	gli	le	gli / loro

Vedo Marco. → Lo vedo. — Widzę Marka. → Widzę go. (kogo? → diretto: lo)
Telefono a Marco. → Gli telefono. — Dzwonię do Marka. → Dzwonię do niego. (komu? → indiretto: gli)
Conosco Anna (la conosco), ma non le scrivo mai. — Znam Annę (znam ją), ale nigdy do niej nie piszę. (la = kogo?, le = komu? — w jednym zdaniu)

Mnemonika dla 3. osoby: bliższe lo/la (kogo?) — dalsze gli/le (komu?). Tylko forma żeńska le wygląda tak samo w obu — rozpoznasz po pytaniu (kogo? czy komu?).

3. Il verbo piacere: la grande trappola

Czasownik piacere (podobać się, lubić) to klasyczna pułapka dla Polaka, bo działa „odwrotnie” niż polskie „lubić”. Po polsku: JA (podmiot) lubię COŚ (dopełnienie). Po włosku konstrukcja jest jak polskie „podoba MI się”: COŚ podoba się KOMU. Wzór: COMU (zaimek dalszy) + piace/piacciono + CO (prawdziwy podmiot). • Mi piace la pizza. = Podoba mi się pizza / Lubię pizzę. (dosł. „pizza podoba się mnie”) • Ti piacciono i gelati? = Lubisz lody? (dosł. „lody podobają ci się?”) UWAGA na zgodność: czasownik uzgadnia się z TYM, co się podoba (z prawdziwym podmiotem), nie z osobą: • rzecz w lp. → piace: Mi piace il caffè. • rzeczy w lm. → piacciono: Mi piacciono i dolci. • czasownik (bezokolicznik) → piace: Mi piace viaggiare. Tak samo działają: interessare (Mi interessa l'arte), servire (Mi serve aiuto), mancare (Mi manchi — brak mi ciebie / tęsknię za tobą).

Schemat z piacere
Komu (zaimek)	piace / piacciono	Co (podmiot)	Tłumaczenie
Mi	piace	la musica	Lubię muzykę
Ti	piacciono	i film?	Lubisz filmy?
Gli	piace	il calcio	On lubi piłkę nożną
Le	piace	ballare	Ona lubi tańczyć
Ci	piacciono	le vacanze	Lubimy wakacje

Mi piace la cucina italiana. — Lubię kuchnię włoską. (lp. → piace)
Ti piacciono i fumetti? — Lubisz komiksy? (lm. → piacciono)
A Marco piace il calcio. → Gli piace il calcio. — Marco lubi piłkę nożną. → On ją lubi. (a Marco → gli)
Non mi piace aspettare. — Nie lubię czekać. (bezokolicznik → piace)

Myśl po polsku „podoba MI się” / „smakuje MI”, a nie „lubię”. Zgodność: liczy się to, CO się podoba (la pizza → piace, i dolci → piacciono), a NIE osoba.

4. La posizione e le forme toniche (a me, a te)

Zaimek atony stoi PRZED odmienionym czasownikiem (Ti scrivo, Gli parlo). Tak jak przy dopełnieniu bliższym, doczepia się NA KOŃCU w trzech przypadkach: 1) bezokolicznik: voglio parlargli (chcę z nim porozmawiać), devo scriverle; 2) tryb rozkazujący: scrivimi! (napisz do mnie!), telefonagli! (zadzwoń do niego!); 3) z modalnym + bezokolicznik dwie opcje: Gli voglio parlare = Voglio parlargli. Obok form atonych istnieją formy MOCNE (toniche), używane PO przyimku a, gdy chcemy PODKREŚLIĆ osobę lub ją przeciwstawić: a me, a te, a lui, a lei, a noi, a voi, a loro. • A me piace il tè, a te piace il caffè. (MNIE smakuje herbata, TOBIE kawa.) • Lo dico a te, non a lui! (Mówię to TOBIE, nie jemu!) Często formy łączymy dla mocnego naciska: A me mi piace (potoczne, podwojone) — w starannym języku wystarczy „A me piace” lub „Mi piace”.

Atone vs toniche (dalsze)
Atona (przed czasownikiem)	Tonica (po przyimku a)
mi	a me
ti	a te
gli	a lui
le	a lei
ci	a noi
vi	a voi
gli / loro	a loro

A me piace il mare, a te la montagna. — Mnie podoba się morze, tobie góry. (nacisk / przeciwstawienie → a me, a te)
Voglio parlarti. / Ti voglio parlare. — Chcę z tobą porozmawiać. (modalny + bezokolicznik: obie opcje)
Scrivimi quando arrivi! — Napisz do mnie, gdy dotrzesz! (imperativo: scrivi + mi)
Questo regalo è per te, non per lui. — Ten prezent jest dla ciebie, nie dla niego. (po przyimku → forma tonica)

Bez naciska i przy czasowniku → forma atona (Mi piace). Z naciskiem lub po przyimku → forma tonica (A me piace; per te). Czasownik nieosobowy (bezokolicznik, rozkaźnik) → zaimek doczepiony (parlargli, scrivimi).

🇮🇹 Your language ↔ Italian

Piacere działa „odwrotnie” niż polskie „lubić”

Po polsku JA jestem podmiotem („lubię pizzę”). Po włosku podmiotem jest rzecz, która się podoba, a osoba to dopełnienie dalsze: „Mi piace la pizza” (dosł. pizza podoba się mnie). Polak często mówi błędnie „Io piaccio la pizza” — to znaczy „ja się podobam pizzy”! Czasownik uzgadniaj z tym, co się podoba: la pizza → piace, i dolci → piacciono.

Mi piacciono i dolci. — Lubię słodycze.

Celownik polski = przyimek a po włosku

To, co polski wyraża końcówką celownika (Markowi, mnie, im), włoski wyraża przyimkiem a + osoba lub zaimkiem dalszym. Nie szukaj „końcówki” — szukaj przyimka a albo gotowego zaimka. „Daję Markowi książkę” → Do un libro a Marco → Gli do un libro.

Gli do un libro. — Daję mu książkę.

gli (jemu) czy le (jej)? — rodzaj odbiorcy

W 3. osobie liczby pojedynczej dopełnienie dalsze rozróżnia rodzaj odbiorcy: gli = jemu (mężczyzna), le = jej (kobieta). To częsta pomyłka, bo brzmią podobnie do zaimków bliższych. Pamiętaj: do mężczyzny gli telefono, do kobiety le telefono. W liczbie mnogiej w mowie zwykle gli (do wszystkich), w stylu starannym loro (po czasowniku).

A lui gli scrivo, a lei le telefono. — Do niego piszę, do niej dzwonię.

Miejsce zaimka: PRZED czasownikiem

Po polsku zaimek bywa po czasowniku („mówię mu”). Po włosku zaimek atony dalszy stoi PRZED odmienionym czasownikiem: „Gli parlo”, nie „Parlo gli”. Sklejamy z tyłu dopiero przy bezokoliczniku, rozkaźniku i z modalnym (parlargli, scrivimi).

Le rispondo subito. — Odpowiadam jej od razu.

Common mistakes

Io piaccio la pizza. → Mi piace la pizza.

Piacere działa odwrotnie: podmiotem jest „la pizza”, osoba to dopełnienie dalsze (mi). „Io piaccio” = „ja się podobam” — błąd kalka z polskiego „ja lubię”.

Mi piacciono la musica. → Mi piace la musica.

Czasownik uzgadnia się z tym, CO się podoba. „la musica” jest w liczbie pojedynczej → piace, nie piacciono.

Telefono Marco stasera. → Telefono a Marco. / Gli telefono stasera.

telefonare wymaga przyimka a (komu?): telefono a Marco → gli telefono. To dopełnienie dalsze, nie bliższe.

Sara? Gli scrivo domani. → Sara? Le scrivo domani.

Do kobiety (a lei) używamy le, nie gli. gli = jemu (mężczyzna), le = jej (kobieta).

Parlo gli ogni giorno. → Gli parlo ogni giorno.

Zaimek atony stoi PRZED odmienionym czasownikiem: gli parlo, nie „parlo gli”. To kalka z polskiego szyku.

Vocabulary

piacere— podobać się, lubić (komu? + piace/piacciono)

telefonare (a qualcuno)— telefonować, dzwonić (do kogoś)

scrivere (a qualcuno)— pisać (do kogoś)

parlare (a qualcuno)— mówić, rozmawiać (z kimś)

rispondere (a qualcuno)— odpowiadać (komuś)

regalare— dawać w prezencie

il regalo— prezent (rodz. męski)

i fiori— kwiaty

mandare— wysyłać

mancare (a qualcuno)— brakować (komuś); mi manchi = tęsknię za tobą

Ask Nova

Something unclear? Ask a question about this card.