Livello: C1 · 32 min di studio
Ascolta come parla un testimone esperto, non uno studente: «Quando arrivai sul posto, **mi resi conto** che il furto **era già avvenuto**, che i ladri **erano fuggiti** da un pezzo e che nessuno **avesse visto** nulla — o almeno così **sostenevano** i presenti. **Pensai** che **fosse** strano, **temetti** che **avessero** corrotto i vicini e **mi chiesi** se la polizia **sarebbe arrivata** in tempo. Più tardi il commissario mi disse che **avrebbe fatto** il possibile, ma che **dubitava** che **si potesse** recuperare la refurtiva.» Conta gli incastri temporali: una reggente al passato (resi conto, pensai, temetti, mi chiesi, disse), poi l'**anteriorità** (era avvenuto, erano fuggiti, avessero visto), la **contemporaneità** (fosse, si potesse) e la **posteriorità** vista dal passato (sarebbe arrivata, avrebbe fatto). Questo è il cuore della concordanza dei tempi e dei modi: far convivere più piani temporali in un'unica frase senza che la perspettiva si sfaldi.
Il triangolo della concordanza: anteriorità, contemporaneità, posteriorità
Cała concordanza opiera się na jednym pytaniu: w jakim STOSUNKU CZASOWYM stoi czynność zdania podrzędnego względem nadrzędnego? Możliwości są tylko trzy. (1) CONTEMPORANEITÀ (równoczesność) — czynność dzieje się W TYM SAMYM momencie co nadrzędna: „So che lavora” / „Sapevo che lavorava”. (2) ANTERIORITÀ (uprzedniość) — czynność jest WCZEŚNIEJSZA: „So che ha lavorato” / „Sapevo che aveva lavorato”. (3) POSTERIORITÀ (następczość) — czynność jest PÓŹNIEJSZA, czyli „przyszła” względem nadrzędnej: „So che lavorerà” / „Sapevo che avrebbe lavorato”. Zauważ dwie osie: gdy reggente jest w TERAŹNIEJSZOŚCI, używamy „normalnych” czasów (presente / passato / futuro); gdy reggente cofa się w PRZESZŁOŚĆ, każdy z tych trzech stosunków też się „cofa” o krok: contemporaneità → imperfetto, anteriorità → trapassato prossimo, posteriorità → condizionale passato (NIE presente!). To jest sedno. Polak prawidłowo opanowuje uprzedniość i równoczesność, ale posteriorità w przeszłości (condizionale passato: avrebbe lavorato) jest dla niego najtrudniejsza, bo polski używa tu zwykłej przyszłości.
| Stosunek czasowy | Reggente teraźniejsza (So che…) | Reggente przeszła (Sapevo che…) |
|---|---|---|
| Contemporaneità | lavora (presente) | lavorava (imperfetto) |
| Anteriorità | ha lavorato (passato pross.) | aveva lavorato (trapassato pross.) |
| Posteriorità | lavorerà (futuro semplice) | avrebbe lavorato (condizionale passato) |
- So che Marco **arriva** alle otto. → Sapevo che Marco **arrivava** alle otto. — Wiem, że Marco przychodzi o ósmej. → Wiedziałem, że Marco przychodził o ósmej.
- So che **ha letto** il libro. → Sapevo che **aveva letto** il libro. — Wiem, że przeczytał książkę. → Wiedziałem, że przeczytał książkę.
- So che **partirà** domani. → Sapevo che **sarebbe partito** il giorno dopo. — Wiem, że wyjedzie jutro. → Wiedziałem, że wyjedzie następnego dnia.
- Mi ha promesso che **mi avrebbe chiamato**, ma non l'ha mai fatto. — Obiecał, że zadzwoni, ale nigdy tego nie zrobił.
Continua a imparare gratis
Questa è un’anteprima. Registrati gratis per la lezione completa, gli esempi, gli esercizi e la correzione AI.
Registrati gratis