Gramatyka włoska

Passato prossimo (czas przeszły złożony)

Passato prossimo to złożony czas przeszły: składa się z DWÓCH części — czasownika posiłkowego (ausiliare) w czasie teraźniejszym + imiesłowu przeszłego (participio passato) czasownika głównego. Schemat: avere/essere (teraz) + participio. Dla Polaka są tu trzy kluczowe rzeczy. (1) Trzeba wybrać MIĘDZY dwoma posiłkowymi: większość czasowników bierze avere (ho mangiato), ale grupa czasowników — głównie ruchu i zmiany stanu oraz wszystkie zwrotne — bierze essere (sono andato). (2) Przy posiłkowym essere imiesłów ZGADZA SIĘ rodzajem i liczbą z podmiotem (jak polski przymiotnik): sono andato / andata / andati / andate. Przy avere imiesłów jest stały: ho mangiato (zawsze -o). (3) Imiesłów regularny tworzymy łatwo: -are → -ato, -ere → -uto, -ire → -ito. Ale jest sporo form nieregularnych (fatto, preso, letto, visto), których trzeba się nauczyć. Most aspektowy: passato prossimo zwykle odpowiada polskiemu czasownikowi DOKONANEMU (zrobiłem, poszedłem, zjadłem) — czynność zakończona, z wynikiem. Najpierw obejrzysz formy w kontekście, spróbujesz odkryć wzór, potem go potwierdzimy.

‹ Gramatyka włoska

Poziom: A2 · 22 min nauki

Leggi questo messaggio: «Ciao! Ieri ho avuto una giornata pazzesca. La mattina sono andata in palestra, poi ho incontrato Luca al bar e abbiamo preso un caffè insieme. A pranzo ho mangiato una pizza e ho bevuto una birra. Nel pomeriggio sono tornata a casa e ho letto un libro. La sera Marco e Anna sono venuti da me e abbiamo guardato un film. Mi sono divertita un sacco! E tu, che cosa hai fatto?» Hai notato? A volte c'è ho / hai / abbiamo (avere), altre volte sono / è / sono (essere). E il secondo verbo cambia: mangiato, bevuto, andata, venuti. Con «essere» la parte finale cambia: andata (Anna), venuti (Marco e Anna). Questo è il passato prossimo: ausiliare + participio passato.

La formula: avere/essere + participio passato

Passato prossimo budujemy zawsze według tego samego wzoru: czasownik posiłkowy avere lub essere odmieniony w czasie teraźniejszym + participio passato (imiesłów przeszły) czasownika głównego. Participio regularne tworzymy tak: od bezokolicznika odcinamy końcówkę i dodajemy: -are → -ato (parlare → parlato), -ere → -uto (vendere → venduto), -ire → -ito (dormire → dormito). Posiłkowy „nosi” osobę (kto i kiedy), a participio „nosi” znaczenie czynności. Uwaga dla Polaka: tu NIE pomijamy posiłkowego — bez niego nie ma czasu przeszłego. „Mangiato” samo nic nie znaczy; dopiero ho mangiato = „zjadłem”.

Participio passato regularne — trzy koniugacje
BezokolicznikKońcówkaParticipioZnaczenie
parlare-are → -atoparlatomówiony / mówił
mangiare-are → -atomangiatozjedzony / zjadł
vendere-ere → -utovendutosprzedany
avere-ere → -utoavutomiany / miał
dormire-ire → -itodormitospany / spał
finire-ire → -itofinitoskończony
  • Ieri ho parlato con il direttore. — Wczoraj rozmawiałem z dyrektorem.
  • Abbiamo venduto la macchina. — Sprzedaliśmy samochód.
  • Stanotte ho dormito male. — Tej nocy źle spałem.
  • Finalmente hai finito i compiti? — Wreszcie skończyłeś zadania?

Ucz się dalej za darmo

To fragment lekcji. Zarejestruj się za darmo, aby zobaczyć pełną lekcję, przykłady, ćwiczenia i korektę AI.

Zarejestruj się za darmo