Poziom: C1 · 32 min nauki
Ascolta come parla un testimone esperto, non uno studente: «Quando arrivai sul posto, mi resi conto che il furto era già avvenuto, che i ladri erano fuggiti da un pezzo e che nessuno avesse visto nulla — o almeno così sostenevano i presenti. Pensai che fosse strano, temetti che avessero corrotto i vicini e mi chiesi se la polizia sarebbe arrivata in tempo. Più tardi il commissario mi disse che avrebbe fatto il possibile, ma che dubitava che si potesse recuperare la refurtiva.» Conta gli incastri temporali: una reggente al passato (resi conto, pensai, temetti, mi chiesi, disse), poi l'anteriorità (era avvenuto, erano fuggiti, avessero visto), la contemporaneità (fosse, si potesse) e la posteriorità vista dal passato (sarebbe arrivata, avrebbe fatto). Questo è il cuore della concordanza dei tempi e dei modi: far convivere più piani temporali in un'unica frase senza che la perspettiva si sfaldi.
Il triangolo della concordanza: anteriorità, contemporaneità, posteriorità
Cała concordanza opiera się na jednym pytaniu: w jakim STOSUNKU CZASOWYM stoi czynność zdania podrzędnego względem nadrzędnego? Możliwości są tylko trzy. (1) CONTEMPORANEITÀ (równoczesność) — czynność dzieje się W TYM SAMYM momencie co nadrzędna: „So che lavora” / „Sapevo che lavorava”. (2) ANTERIORITÀ (uprzedniość) — czynność jest WCZEŚNIEJSZA: „So che ha lavorato” / „Sapevo che aveva lavorato”. (3) POSTERIORITÀ (następczość) — czynność jest PÓŹNIEJSZA, czyli „przyszła” względem nadrzędnej: „So che lavorerà” / „Sapevo che avrebbe lavorato”. Zauważ dwie osie: gdy reggente jest w TERAŹNIEJSZOŚCI, używamy „normalnych” czasów (presente / passato / futuro); gdy reggente cofa się w PRZESZŁOŚĆ, każdy z tych trzech stosunków też się „cofa” o krok: contemporaneità → imperfetto, anteriorità → trapassato prossimo, posteriorità → condizionale passato (NIE presente!). To jest sedno. Polak prawidłowo opanowuje uprzedniość i równoczesność, ale posteriorità w przeszłości (condizionale passato: avrebbe lavorato) jest dla niego najtrudniejsza, bo polski używa tu zwykłej przyszłości.
| Stosunek czasowy | Reggente teraźniejsza (So che…) | Reggente przeszła (Sapevo che…) |
|---|---|---|
| Contemporaneità | lavora (presente) | lavorava (imperfetto) |
| Anteriorità | ha lavorato (passato pross.) | aveva lavorato (trapassato pross.) |
| Posteriorità | lavorerà (futuro semplice) | avrebbe lavorato (condizionale passato) |
- So che Marco arriva alle otto. → Sapevo che Marco arrivava alle otto. — Wiem, że Marco przychodzi o ósmej. → Wiedziałem, że Marco przychodził o ósmej.
- So che ha letto il libro. → Sapevo che aveva letto il libro. — Wiem, że przeczytał książkę. → Wiedziałem, że przeczytał książkę.
- So che partirà domani. → Sapevo che sarebbe partito il giorno dopo. — Wiem, że wyjedzie jutro. → Wiedziałem, że wyjedzie następnego dnia.
- Mi ha promesso che mi avrebbe chiamato, ma non l'ha mai fatto. — Obiecał, że zadzwoni, ale nigdy tego nie zrobił.
Ucz się dalej za darmo
To fragment lekcji. Zarejestruj się za darmo, aby zobaczyć pełną lekcję, przykłady, ćwiczenia i korektę AI.
Zarejestruj się za darmo