Italian grammar

Reported speech

Mowa zależna (discorso indiretto) to relacjonowanie cudzych słów BEZ dosłownego cytatu, czyli bez cudzysłowu. Po polsku robimy to bardzo prosto: „Idę do domu” → „Powiedział, że idzie do domu”. ZMIENIAMY tylko osobę czasownika i zaimki, a CZAS ZOSTAJE praktycznie ten sam — i to jest największa pułapka dla Polaka! Po włosku, gdy czasownik wprowadzający stoi w przeszłości (ha detto, ha chiesto, disse), uruchamia się ZGODNOŚĆ CZASÓW (consecutio temporum): presente cofa się do imperfetto, passato prossimo do trapassato prossimo, futuro do condizionale passato. Oprócz tego zmieniają się zaimki (io → lui/lei, mio → suo), wskaźniki czasu (oggi → quel giorno, domani → il giorno dopo) i miejsca (qui → lì, questo → quello). Najpierw obejrzyj przykłady, spróbuj sam odkryć regułę przesunięcia czasów, potem ją potwierdzimy. Uważaj: Polacy notorycznie mówią „Ha detto che è stanco” zamiast „Ha detto che era stanco”, bo po polsku „że jest zmęczony” brzmi naturalnie.

‹ Italian grammar

Level: B2 · 24 min of study

Leggi questa scenetta. Al telefono, Anna dice a Luca: «Domani vengo da te, ti porto il libro che ti ho promesso ieri». Più tardi Luca racconta tutto a sua sorella: «Mi ha telefonato Anna. Ha detto che il giorno dopo veniva da me e che mi portava il libro che mi aveva promesso il giorno prima». Hai notato la trasformazione? Le parole esatte di Anna («Domani **vengo** da te…») diventano un racconto: «Ha detto che il giorno dopo **veniva** da me…». Sono cambiati il **verbo** (vengo → veniva), il **pronome** (te → me, ti → mi), e perfino l'**avverbio di tempo** (domani → il giorno dopo, ieri → il giorno prima). Questo è il **discorso indiretto**: riferire le parole altrui senza citarle parola per parola.

Dal discorso diretto a quello indiretto: il meccanismo

Discorso DIRETTO to dosłowny cytat w cudzysłowie: „Marco dice: «Ho fame»”. Discorso INDIRETTO to ten sam komunikat wpleciony w zdanie podrzędne, zwykle wprowadzone spójnikiem **che** (że): „Marco dice **che** ha fame”. Przy przekształceniu znika cudzysłów i dwukropek, a pojawia się **che**. Trzeba też dostosować trzy rzeczy: (1) OSOBĘ czasownika i ZAIMKI — bo mówiący o sobie „io” staje się dla nas „lui/lei”; (2) CZAS czasownika — jeśli wprowadzający jest w przeszłości (patrz dalej, consecutio); (3) WSKAŹNIKI czasu i miejsca — „oggi, qui, questo” zmieniają punkt odniesienia. KLUCZOWE rozróżnienie: jeśli czasownik wprowadzający jest w TERAŹNIEJSZOŚCI lub PRZYSZŁOŚCI (dice, dirà), czasy w mowie zależnej PRAWIE się nie zmieniają — przesuwają się tylko osoby. Jeśli jest w PRZESZŁOŚCI (ha detto, disse, diceva), włącza się pełna zgodność czasów.

Cosa cambia passando al discorso indiretto
ElementoDiscorso direttoDiscorso indiretto
Punteggiaturadue punti + «virgolette»spariscono, arriva che / se
Persona / pronomeio, tu, mio, tuolui/lei, suo (3ª persona)
Verbo (introduttore al presente)dice: «Parto»dice che parte
Verbo (introduttore al passato)ha detto: «Parto»ha detto che partiva
Avverbi di tempo/luogooggi, qui, questoquel giorno, lì, quello
  • Lui dice: «Sono italiano». → Lui dice **che è** italiano. — On mówi: «Jestem Włochem». → On mówi, że jest Włochem.
  • Lei ha detto: «Sono stanca». → Lei ha detto **che era** stanca. — Ona powiedziała: «Jestem zmęczona». → Powiedziała, że była zmęczona.
  • Anna dice: «**Io** parto domani». → Anna dice che **lei** parte l'indomani. — Anna mówi: «Wyjeżdżam jutro». → Anna mówi, że wyjeżdża nazajutrz.

Keep learning for free

This is a preview. Sign up free for the full lesson, examples, exercises and AI correction.

Sign up free