Italian grammar

The imperative

Imperativo to tryb rozkazujący — używamy go, by wydać polecenie, poprosić, doradzić, zachęcić lub zakazać. Polski ma tu prosty odpowiednik („otwórz!”, „chodźmy!”, „słuchajcie!”), więc znaczenie nie sprawia kłopotu. Problem dla Polaka jest gdzie indziej: po pierwsze włoski ROZRÓŻNIA rejestr — inaczej rozkazujemy na „ty” (tu), inaczej grzecznie do osoby obcej (forma Lei, która korzysta z congiuntivo!). Po drugie, przeczenie w 2. os. l.poj. tworzy się NIETYPOWO: nie „nie + rozkaz”, lecz **non + bezokolicznik** (non parlare! = nie mów!). Po trzecie, zaimki (mi, ti, lo, la…) w trybie rozkazującym DOCZEPIAMY na końcu czasownika (dammi! = daj mi!), a w formie grzecznej Lei stawiamy je PRZED (mi dica = proszę powiedzieć). Najpierw zobaczysz formy w autentycznym kontekście, spróbujesz odkryć wzór, a potem go potwierdzimy. Skupimy się na czterech osobach najczęstszych w praktyce: tu, noi, voi (nieformalnie) oraz Lei (grzecznie).

‹ Italian grammar

Level: B1 · 20 min of study

Leggi le istruzioni di una ricetta e i consigli di un amico: «Allora, per il caffè perfetto: **prendi** la moka, **riempi** il serbatoio d'acqua, **metti** il caffè nel filtro ma **non premere** troppo! **Chiudi** la moka e **mettila** sul fuoco. **Aspetta** due minuti e **spegni** subito. Mi raccomando, **non lasciarlo** sul fuoco troppo a lungo! E quando arriva mia madre, **sii** gentile: **dille** «**Buongiorno signora, si accomodi, prego**» e **offrile** un caffè. **Non dimenticare**: con lei usa il Lei, quindi **dica**, **prenda**, **si accomodi**. **Andiamo**, è tardi! **Aiutatemi** voi due a sistemare, **per favore**!» Hai notato? **prendi, riempi, metti** (tu), **andiamo** (noi), **aiutatemi** (voi), **dica, prenda, si accomodi** (Lei): è l'**imperativo**, il modo dei comandi, dei consigli e delle istruzioni.

L'imperativo diretto: tu, noi, voi

Imperativo „bezpośredni” (nieformalny) ma trzy osoby: **tu** (do jednej osoby na „ty”), **noi** („zróbmy coś razem” = polskie „-my”: chodźmy, zacznijmy) i **voi** (do kilku osób na „wy”). Formy są prawie identyczne z indicativo presente — z JEDNYM wyjątkiem: w 2. os. l.poj. (tu) czasowniki na **-are** mają końcówkę **-a** (NIE -i!): parlare → **parla!**, aspettare → **aspetta!**. Za to czasowniki na -ere i -ire zachowują końcówkę indicativo: prendere → **prendi!**, dormire → **dormi!**, aprire → **apri!**. Formy noi (-iamo) i voi (-ate / -ete / -ite) są takie same jak w indicativo. Zwróć uwagę: imperativo NIE ma formy „io” — nie rozkazujemy samym sobie.

Imperativo diretto — czasowniki regularne
Osobaparlareprendereaprirefinire (-isc-)
tuparl**a**!prend**i**!apr**i**!fin**isci**!
noiparl**iamo**!prend**iamo**!apr**iamo**!fin**iamo**!
voiparl**ate**!prend**ete**!apr**ite**!fin**ite**!
  • **Parla** più lentamente, per favore! — Mów wolniej, proszę!
  • **Prendi** un caffè con me! — Napij się ze mną kawy!
  • **Andiamo** al cinema stasera! — Chodźmy dziś do kina!
  • **Aprite** i libri a pagina dieci. — Otwórzcie książki na stronie dziesiątej.

Keep learning for free

This is a preview. Sign up free for the full lesson, examples, exercises and AI correction.

Sign up free