Gramatyka włoska

Tryb rozkazujący

Imperativo to tryb rozkazujący — używamy go, by wydać polecenie, poprosić, doradzić, zachęcić lub zakazać. Polski ma tu prosty odpowiednik („otwórz!”, „chodźmy!”, „słuchajcie!”), więc znaczenie nie sprawia kłopotu. Problem dla Polaka jest gdzie indziej: po pierwsze włoski ROZRÓŻNIA rejestr — inaczej rozkazujemy na „ty” (tu), inaczej grzecznie do osoby obcej (forma Lei, która korzysta z congiuntivo!). Po drugie, przeczenie w 2. os. l.poj. tworzy się NIETYPOWO: nie „nie + rozkaz”, lecz non + bezokolicznik (non parlare! = nie mów!). Po trzecie, zaimki (mi, ti, lo, la…) w trybie rozkazującym DOCZEPIAMY na końcu czasownika (dammi! = daj mi!), a w formie grzecznej Lei stawiamy je PRZED (mi dica = proszę powiedzieć). Najpierw zobaczysz formy w autentycznym kontekście, spróbujesz odkryć wzór, a potem go potwierdzimy. Skupimy się na czterech osobach najczęstszych w praktyce: tu, noi, voi (nieformalnie) oraz Lei (grzecznie).

‹ Gramatyka włoska

Poziom: B1 · 20 min nauki

Leggi le istruzioni di una ricetta e i consigli di un amico: «Allora, per il caffè perfetto: prendi la moka, riempi il serbatoio d'acqua, metti il caffè nel filtro ma non premere troppo! Chiudi la moka e mettila sul fuoco. Aspetta due minuti e spegni subito. Mi raccomando, non lasciarlo sul fuoco troppo a lungo! E quando arriva mia madre, sii gentile: dille «Buongiorno signora, si accomodi, prego» e offrile un caffè. Non dimenticare: con lei usa il Lei, quindi dica, prenda, si accomodi. Andiamo, è tardi! Aiutatemi voi due a sistemare, per favore!» Hai notato? prendi, riempi, metti (tu), andiamo (noi), aiutatemi (voi), dica, prenda, si accomodi (Lei): è l'imperativo, il modo dei comandi, dei consigli e delle istruzioni.

L'imperativo diretto: tu, noi, voi

Imperativo „bezpośredni” (nieformalny) ma trzy osoby: tu (do jednej osoby na „ty”), noi („zróbmy coś razem” = polskie „-my”: chodźmy, zacznijmy) i voi (do kilku osób na „wy”). Formy są prawie identyczne z indicativo presente — z JEDNYM wyjątkiem: w 2. os. l.poj. (tu) czasowniki na -are mają końcówkę -a (NIE -i!): parlare → parla!, aspettare → aspetta!. Za to czasowniki na -ere i -ire zachowują końcówkę indicativo: prendere → prendi!, dormire → dormi!, aprire → apri!. Formy noi (-iamo) i voi (-ate / -ete / -ite) są takie same jak w indicativo. Zwróć uwagę: imperativo NIE ma formy „io” — nie rozkazujemy samym sobie.

Imperativo diretto — czasowniki regularne
Osobaparlareprendereaprirefinire (-isc-)
tuparla!prendi!apri!finisci!
noiparliamo!prendiamo!apriamo!finiamo!
voiparlate!prendete!aprite!finite!
  • Parla più lentamente, per favore! — Mów wolniej, proszę!
  • Prendi un caffè con me! — Napij się ze mną kawy!
  • Andiamo al cinema stasera! — Chodźmy dziś do kina!
  • Aprite i libri a pagina dieci. — Otwórzcie książki na stronie dziesiątej.

Ucz się dalej za darmo

To fragment lekcji. Zarejestruj się za darmo, aby zobaczyć pełną lekcję, przykłady, ćwiczenia i korektę AI.

Zarejestruj się za darmo