Grammatica italiana

Il passato remoto

Passato remoto to PROSTY (jednowyrazowy) czas przeszły — w przeciwieństwie do passato prossimo, które jest złożone (ausiliare + participio). Tworzy się go bez czasownika posiłkowego: jedno słowo z osobową końcówką (parl-ai, vend-ei, dorm-ii). Znaczenie aspektowe jest takie samo jak passato prossimo — czynność DOKONANA, zamknięta w przeszłości (most aspektowy: odpowiada polskiemu czasownikowi dokonanemu: „powiedział”, „przyszedł”, „zrobił”). Różnica nie leży w aspekcie, lecz w REJESTRZE i ODLEGŁOŚCI: passato remoto należy do języka pisanego, literackiego, narracyjnego oraz do opowieści o przeszłości postrzeganej jako oderwana od teraźniejszości (historia, biografie, bajki). W mowie potocznej środkowych i północnych Włoch prawie zaniknął — zastąpiło go passato prossimo. Na południu (Sycylia, Kalabria, Neapol) używa się go natomiast normalnie także w mowie. Dla Polaka najważniejsze: po pierwsze NAUCZYĆ SIĘ ROZPOZNAWAĆ te formy (zwłaszcza bardzo nieregularne: fui, ebbi, feci, dissi, venni), bo bez tego nie zrozumiesz włoskiej literatury; po drugie wiedzieć, że to ten sam aspekt co passato prossimo, tylko inny rejestr. Najpierw obejrzysz formy w kontekście narracyjnym, spróbujesz odkryć wzór, a potem go potwierdzimy.

‹ Grammatica italiana

Livello: B2 · 20 min di studio

Leggi questo inizio di racconto: «C'era una volta un re che **ebbe** tre figli. Un giorno il più giovane **decise** di partire. **Salutò** la famiglia, **prese** un cavallo e **partì** all'alba. Dopo molti giorni **arrivò** in un bosco oscuro, dove **incontrò** una vecchia. La donna gli **disse**: — Dove vai, giovane? — Lui **rispose**: — Cerco la fortuna. — Allora la vecchia gli **diede** un anello magico e **scomparve**.» Hai notato i verbi evidenziati? Non sono passato prossimo (non c'è «ha avuto», «ha deciso»): sono forme di una sola parola — **ebbe**, **decise**, **prese**, **arrivò**, **disse**, **diede**. Questo è il passato remoto: il tempo della narrazione scritta, delle fiabe, della storia. Lo trovi all'inizio di quasi ogni romanzo italiano.

Formazione regolare: il modello -ai / -ei / -ii

Passato remoto regularne tworzymy od tematu bezokolicznika, dodając osobowe końcówki. Trzy koniugacje mają trzy zestawy końcówek. W koniugacji na **-ere** druga forma (formy oboczne -etti) jest częsta w 1. os. lp i 3. os. lp/lm, ale podstawowy wzór to -ei. Zwróć uwagę: 3. osoba liczby pojedynczej (lui/lei) jest NAJWAŻNIEJSZA — to ją najczęściej spotkasz w narracji („arrivò”, „vendé/vendette”, „partì”), bo opowiadanie toczy się zwykle w 3. osobie. Akcent w 3. os. lp pada na końcówkę: parl**ò**, part**ì** (uwaga na akcent graficzny!).

Passato remoto regularne — parlare, vendere, partire
Osobaparl-AREvend-EREpart-IRE
ioparlaivendei / vendettipartii
tuparlastivendestipartisti
lui / leiparlòvendé / vendettepartì
noiparlammovendemmopartimmo
voiparlastevendestepartiste
loroparlaronovenderono / vendetteropartirono
  • Lo scrittore **parlò** a lungo del suo viaggio. — Pisarz długo mówił o swojej podróży.
  • I soldati **partirono** all'alba. — Żołnierze wyruszyli o świcie.
  • La nonna **vendette** la casa nel 1950. — Babcia sprzedała dom w 1950 roku.
  • Quel giorno io **arrivai** tardi. — Tego dnia przyszedłem późno.

Continua a imparare gratis

Questa è un’anteprima. Registrati gratis per la lezione completa, gli esempi, gli esercizi e la correzione AI.

Registrati gratis