Nuovalingua
ITPLEN

Gramatyka włoska

Passato remoto

Passato remoto to PROSTY (jednowyrazowy) czas przeszły — w przeciwieństwie do passato prossimo, które jest złożone (ausiliare + participio). Tworzy się go bez czasownika posiłkowego: jedno słowo z osobową końcówką (parl-ai, vend-ei, dorm-ii). Znaczenie aspektowe jest takie samo jak passato prossimo — czynność DOKONANA, zamknięta w przeszłości (most aspektowy: odpowiada polskiemu czasownikowi dokonanemu: „powiedział”, „przyszedł”, „zrobił”). Różnica nie leży w aspekcie, lecz w REJESTRZE i ODLEGŁOŚCI: passato remoto należy do języka pisanego, literackiego, narracyjnego oraz do opowieści o przeszłości postrzeganej jako oderwana od teraźniejszości (historia, biografie, bajki). W mowie potocznej środkowych i północnych Włoch prawie zaniknął — zastąpiło go passato prossimo. Na południu (Sycylia, Kalabria, Neapol) używa się go natomiast normalnie także w mowie. Dla Polaka najważniejsze: po pierwsze NAUCZYĆ SIĘ ROZPOZNAWAĆ te formy (zwłaszcza bardzo nieregularne: fui, ebbi, feci, dissi, venni), bo bez tego nie zrozumiesz włoskiej literatury; po drugie wiedzieć, że to ten sam aspekt co passato prossimo, tylko inny rejestr. Najpierw obejrzysz formy w kontekście narracyjnym, spróbujesz odkryć wzór, a potem go potwierdzimy.

‹ Gramatyka włoska

Poziom: B2 · 20 min nauki

Leggi questo inizio di racconto: «C'era una volta un re che ebbe tre figli. Un giorno il più giovane decise di partire. Salutò la famiglia, prese un cavallo e partì all'alba. Dopo molti giorni arrivò in un bosco oscuro, dove incontrò una vecchia. La donna gli disse: — Dove vai, giovane? — Lui rispose: — Cerco la fortuna. — Allora la vecchia gli diede un anello magico e scomparve.» Hai notato i verbi evidenziati? Non sono passato prossimo (non c'è «ha avuto», «ha deciso»): sono forme di una sola parola — ebbe, decise, prese, arrivò, disse, diede. Questo è il passato remoto: il tempo della narrazione scritta, delle fiabe, della storia. Lo trovi all'inizio di quasi ogni romanzo italiano.

Formazione regolare: il modello -ai / -ei / -ii

Passato remoto regularne tworzymy od tematu bezokolicznika, dodając osobowe końcówki. Trzy koniugacje mają trzy zestawy końcówek. W koniugacji na -ere druga forma (formy oboczne -etti) jest częsta w 1. os. lp i 3. os. lp/lm, ale podstawowy wzór to -ei. Zwróć uwagę: 3. osoba liczby pojedynczej (lui/lei) jest NAJWAŻNIEJSZA — to ją najczęściej spotkasz w narracji („arrivò”, „vendé/vendette”, „partì”), bo opowiadanie toczy się zwykle w 3. osobie. Akcent w 3. os. lp pada na końcówkę: parlò, partì (uwaga na akcent graficzny!).

Passato remoto regularne — parlare, vendere, partire
Osobaparl-AREvend-EREpart-IRE
ioparlaivendei / vendettipartii
tuparlastivendestipartisti
lui / leiparlòvendé / vendettepartì
noiparlammovendemmopartimmo
voiparlastevendestepartiste
loroparlaronovenderono / vendetteropartirono
  • Lo scrittore parlò a lungo del suo viaggio. — Pisarz długo mówił o swojej podróży.
  • I soldati partirono all'alba. — Żołnierze wyruszyli o świcie.
  • La nonna vendette la casa nel 1950. — Babcia sprzedała dom w 1950 roku.
  • Quel giorno io arrivai tardi. — Tego dnia przyszedłem późno.

Ucz się dalej za darmo

To fragment lekcji. Zarejestruj się za darmo, aby zobaczyć pełną lekcję, przykłady, ćwiczenia i korektę AI.

Zarejestruj się za darmo