Gramatyka włoska

Czasy zaprzeszłe

Czasy zaprzeszłe (włos. trapassati) służą do jednej rzeczy: pokazania UPRZEDNIOŚCI w przeszłości — czyli że coś wydarzyło się PRZED innym wydarzeniem przeszłym. To „przeszłość przed przeszłością”. Polski nie ma osobnego czasu zaprzeszłego (dawne „byłem zrobił” już zaniknęło), dlatego radzimy sobie słowami: „już”, „wcześniej”, „zanim”, „uprzednio”. Włoski natomiast ma do tego specjalne formy. Są DWA czasy zaprzeszłe: (1) trapassato prossimo = avevo/ero + participio passato (avevo fatto, ero andato) — to forma POWSZECHNA, używana w mowie i piśmie, odpowiednik znaczeniowy angielskiego past perfect; (2) trapassato remoto = ebbi/fui + participio passato (ebbi fatto, fui andato) — forma RZADKA, wyłącznie literacko-narracyjna, pojawiająca się głównie w zdaniach podrzędnych po quando / dopo che / appena, gdy zdanie główne jest w passato remoto. Strategia: trapassato prossimo musisz umieć AKTYWNIE tworzyć i używać; trapassato remoto wystarczy ROZPOZNAWAĆ przy czytaniu. Najpierw obejrzysz przykłady i spróbujesz odkryć regułę „prima del prima”, potem ją potwierdzimy.

‹ Gramatyka włoska

Poziom: B2 · 22 min nauki

Leggi: «Quando arrivai alla stazione, il treno era già partito.» Due fatti nel passato, ma uno PRIMA dell'altro: prima il treno è partito, poi io sono arrivato. Per il fatto più antico — quello «prima del prima» — l'italiano usa un tempo apposito: era partito (avevo/ero + participio). Si chiama trapassato prossimo. E in un romanzo potresti leggere: «Dopo che ebbe finito di parlare, uscì.» Anche qui c'è un'anteriorità, ma in stile narrativo: ebbe finito è il trapassato remoto. Due tempi, una sola idea: raccontare ciò che era GIÀ accaduto.

Trapassato prossimo: avevo fatto / ero andato

Trapassato prossimo tworzymy DOKŁADNIE jak passato prossimo, ale czasownik posiłkowy stawiamy w IMPERFETTO (a nie w czasie teraźniejszym). Czyli: imperfetto czasownika avere LUB essere + participio passato. Wybór posiłkowego jest taki sam jak w passato prossimo: avere dla większości czasowników (zwłaszcza przechodnich), essere dla czasowników ruchu/zmiany stanu i zwrotnych. Tak jak w passato prossimo, przy essere participio UZGADNIA SIĘ w rodzaju i liczbie z podmiotem (era andat-o / -a / -i / -e). Znaczenie: czynność dokonana PRZED innym momentem lub czynnością w przeszłości — „już to wcześniej zrobiłem”.

Trapassato prossimo — parlare (avere) i andare (essere)
Osobaparlare (avere)andare (essere)
ioavevo parlatoero andato/a
tuavevi parlatoeri andato/a
lui / leiaveva parlatoera andato/a
noiavevamo parlatoeravamo andati/e
voiavevate parlatoeravate andati/e
loroavevano parlatoerano andati/e
  • Quando sono arrivato, loro avevano già mangiato. — Kiedy przyszedłem, oni już zjedli.
  • Marta era già uscita quando l'ho chiamata. — Marta już wyszła, kiedy do niej zadzwoniłem.
  • Non sapevo che tu avessi ... — no: avevi già finito. — Nie wiedziałem, że już skończyłeś.
  • I bambini si erano già addormentati. — Dzieci już zasnęły.

Ucz się dalej za darmo

To fragment lekcji. Zarejestruj się za darmo, aby zobaczyć pełną lekcję, przykłady, ćwiczenia i korektę AI.

Zarejestruj się za darmo